Nguyên Huy
Trích Báo Người Việt, California

WESTMINSTER (NH).- Sáng Thứ Hai 23 tháng 8, vào lúc 8:30 dưới bầu trời nắng đẹp của miền Nam California, tượng đài Chiến Sĩ Việt-Mỹ chiến đấu cho Tự Do đã được đưa về an vị tại Công Viên Tự Do của thành phố Westminster. Được chuyển về từ nơi triển lãm ở bảo tàng viện Miranda thành phố Laguna Beach, tượng đài được một xe truck kéo về vào sáng sớm Thư Hai 23 tháng 9 năm 2002. Vào lúc 9 giờ sáng, tượng đài đã được một cần trục lớn chuyển vào vị trí trong công viên. Nơi đặt tượng đài là trung tâm của công viên Văn Hóa của thị xã Westminster đang được xây cất. Những bãi cỏ vừa trồng, đang nhú lên những ngọn cỏ xinh tươi còn lóng lánh hạt sương sớm, viền quanh vị trí đặt tượng đài. Những lối đi nhỏ, đã tráng xi-măng xong dẩn vào nơi đặt tượng đài. Những hàng cây hai bên những lối đi vừa được trồng xuống, ước hẹn một tương lai phủ đầy bóng mát.

Tượng đài là hai chiến sĩ Việt-Mỹ đứng bên nhau, trong tư thế nghỉ nhưng vẫn không quên cảnh giác. Người chiến sĩ VNCH tuy súng đã mang trên vai, nhưng nón sắt chiến đấu còn nguyên trên đầu. Trong khi đó, người chiến sĩ đồng minh Hoa Kỳ tuy nón sắt cầm tay, nhưng khẩu súng cá nhân M.16 lại ở trong tay sẵn sàng đáp ứng với mọi tình thế chiến đấu. Dáng đứng của hai chiến sĩ toát lên vẻ cảnh giác của những người lính có kinh nghiệm trong chiến trường Việt Nam. Hai hướng nhìn của hai người chiến sĩ Việt-Mỹ thể hiện sự cảnh giác cao độ. Thế đứng bên nhau nói lên sự cương quyết bảo vệ Tự Do của thế hệ tuổi trẻ dù ở phương Đông hay ở phương Tây.

Một số đồng hương người Việt được biết tin đã kéo đến chiêm ngưỡng. Lác đác dăm ba cư dân địa phương cũng ghé vào chụp hình kỷ niệm. Tuy nhiên, cảnh sát đã ngăn chận không cho mọi người vào trong công viên kể cả báo chí có đeo thẻ hành nghề. Chỉ một số ít người Việt trong Ban Tổ chức Tượng đài được đứng ở phía trong.

Vào lúc 10 giờ, hai tượng chiến sĩ đã được đặt vào đúng vị trí, sau khi cần trục đã di chuyển từng tượng chiến sĩ một. Tượng chiến sĩ VNCH được câu vào trước rồi tượng chiến sĩ Hoa Kỳ. Đứng gần chúng tôi là một nhóm người Việt đứng tuổi. Một vị bỗng thốt lên : - Thôi nhé, từ nay hết còn bàn tán nghi ngờ, ha. Không thấy một ai trả lời. Bỗng lại có một vị khác đưa ra nhận xét : - Nét mặt người lính VNCH trông không có vẻ Việt Nam. Lập tức nhiều lời phản bác nổi lên : - Còn giống thế nào nữa. Ông có nhìn kỹ chưa? - Lúc tượng còn ở đây nè, tôi đã sờ hẳn vào tượng đài mà. Nét mặt như thế là nét mặt Việt Nam chứ còn ai nữa.

Trước những phản ứng có vẻ gay gắt, người đưa ra lời nhận xét vội lảng đi về phía khác. Theo như dự trù, công viên đặt tượng đài sẽ được chiếu sáng suốt đêm bằng những ngọn đèn pha cực mạnh. Hai lá quốc kỳ Mỹ-VNCH sẽ vĩnh viễn tung bay phía sau hai chiến sĩ đồng minh. Người ta dự đoán, nơi đây sẽ trở thành một địa điển du lịch của thành phố Westminster, nơi có một khu được gọi là Little Saigon mà người Việt tị nạn Cộng Sản khắp năm châu bốn biển thường gọi là trái tim của người Việt tị nạn. Và trái tim ấy, giờ đây đang được khắc sâu hình ảnh những chiến sĩ đã chiến đấu cho sự Tự Do của dân tộc Việt Nam nói riêng và nhân loại nói chung. (NH)

Trích Báo Orange County Register

OC Register
9/24/2002

A victory most can celebrate

By GORDON DILLOW, Columnist
The Orange County Register

Like the war it commemorates, the Westminster Vietnam War Memorial took longer and cost more and left more
bitterness in its wake than anyone ever expected when it began. But finally, six years after it was first proposed, and after seemingly interminable wrangling over costs and design, the light at the end of the long memorial tunnel is in sight.

And if the communists in Hanoi don't like it, tough.

Early Monday morning, a crane lifted a 3-ton bronze statue of an American soldier standing side by side with a South Vietnamese soldier and gently lowered it into position. The statue by sculptor Tuan Nguyen is the centerpiece of the $1 million, privately funded memorial, situated in a park next to Westminster Civic Center.

True, some work remains to be done before the memorial will be complete. But with the bronze statue in place,
the memorial is finally beginning to look like what it is: The only monument anywhere that pays tribute to both the U.S. and the South Vietnamese soldiers who fought in the war – including the 58,000 American and 300,000 South Vietnamese soldiers who died in it.

"It's beautiful," said Tam Ho, 75, one of a cluster of aging former South Vietnamese soldiers who were there to watch the statue go up. A former officer, Ho spent 13 years in a communist prison after South Vietnam fell in 1975.

"Some things are better to forget," Ho said. But as he looked at the statue, he added, "But some things must be remembered. This is a happy day."

But it's not a happy day for everybody - specifically the communist government of Vietnam. As if methodically destroying South Vietnam military cemeteries and forcing thousands of disabled former South Vietnamese soldiers into beggary wasn't already enough of an affront to South Vietnamese military veterans, the communist government of Vietnam has consistently tried to put the kibosh on the Westminster memorial project.

For example, several years ago, when the statue design was unveiled, the San Francisco-based consul general of the Socialist Republic of Vietnam lodged an official protest with the city. He even suggested that if the memorial had to be built, the Vietnamese soldier in it should be a North Vietnamese - pith helmet, AK-47 and all.

And according to Westminster Councilman Frank Fry, a World War II veteran who first proposed the Vietnam War memorial, a few days before the groundbreaking last spring, city officials received a letter from the U.S. State Department asking them to desist from building the memorial, lest it annoy Hanoi.

But as Frank told me, "They can't tell us what to do." The memorial project went ahead.

Of course, this is just a memorial, an assemblage of bronze and steel and concrete, and no memorial can ever make up for the misery of the Vietnam War. Still, after all the years, and all the struggle, it's nice to see it nearing completion.

And it's nice to think that this time, in this small way, the South finally won.